ข้อมูลทั่วไปอำเภอนาหมื่น                      

  ๑.   สภาพทั่วไป    

ลักษณะที่ตั้ง

ที่ว่าการอำเภอนาหมื่น  ตั้งอยู่หมู่ที่  ๑   บ้านหลักหมื่น   ถนนเจ้าฟ้า   ตำบลนาทะนุง  อยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดน่าน  ห่างจากจังหวัดน่านระยะทาง   ๘๐  กิโลเมตร  ห่างจากกรุงเทพมหานคร   ๗๕๐  กิโลเมตร   เนื้อที่รวมทั้งสิ้น   ๙๖๐  ตารางกิโลเมตร  

หรือ  ๕๖๖.๒๕๐  ไร่

อาณาเขตติดต่อ

ทิศเหนือ     ติดต่อกับตำบลสถาน   อำเภอนาน้อย   จังหวัดน่าน     /       ทิศใต้    ติดต่อกับอำเภอท่าปา   จังหวัดอุตรดิตถ์     /    ทิศตะวันออก           ติดต่อกับอำเภอนาน้อย  จังหวัดน่าน และ อำเภอบ้านโคก  จังหวัดอุตรดิตถ์

ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองน่านและอำเภอร้องกวาง  จังหวัดแพร่

ลักษณะภูมิประเทศ

สภาพพื้นที่เป็นป่าเขาสูงชัน  มีภูเขาและป่าไม้กระจัดกระจายทั่วไปมีที่ราบน้อย  ประมาณร้อยละ  ๔.๐๙  ของพื้นที่ทั้งหมด  คิดเป็นเนื้อที่  ๓๗  ตารางกิโลเมตร ( ๕๐๖,๗๕๘  ไร่ )

ภูมิอากาศ

ลักษณะทางภูมิอากาศเป็นแบบมรสุม  มี  ๓  ฤดู  คือ     ฤดูร้อน    ระหว่างเดือน  กุมภาพันธ์  -  พฤษภาคม  /   ฤดูฝน       ระหว่างเดือน  มิถุนายน  -  สิงหาคม   /  ฤดูหนาว                 ระหว่างเดือน  กันยายน  -  มกราคม

การปกครอง

แบ่งเขตการปกครอง   ๔  ตำบล  ๔๘  หมู่บ้าน

มีองค์กรส่วนท้องถิ่น      ๔   แห่ง  คือ    ๑. เทศบาลตำบลบ่อแก้ว    ๒.  องค์การบริหารส่วนตำบลนาทะนุง   ๓.  องค์การบริหารส่วนตำบลปิงหลวง   ๔.  องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองลี

ประชากร

            มีประชากรทั้งสิ้น  ๑๕,๒๐๖   คน  แยกเป็นชาย  ๗,๘๑๖  คน   หญิง   ๗,๓๙๐  คน  มีความหนาแน่นต่อ   พื้นที่เฉลี่ยประมาณ  ๑๗  คน / ตารางกิโลเมตร   ประชากรสามารถแยกเป็นรายตำบลได้ดังนี้

            อำเภอนาหมื่นมีหน่วยงานสังกัดภูมิภาค   หน่วยงานสังกัดส่วนกลาง  หน่วยงานบริหารราชการส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานรัฐวิสาหกิจทั้งสิ้น     ๑๐     หน่วยงาน  ดังนี้

หน่วยงานสังกัดส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค  ที่ปฏิบัติงานในพื้นที่อำเภอนาหมื่นมีดังนี้

๑.        สำนักงานเกษตรอำเภอนาหมื่น        ๒.          สำนักงานสาธารณสุขอำเภอนาหมื่น     ๓.     สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอนาหมื่น        ๔.    ที่ทำการปกครองอำเภอนาหมื่น          ๕.         สำนักงานที่ดินอำเภอนาหมื่น

๖.          สำนักงานปศุสัตว์อำเภอนาหมื่น    ๗.         หน่วยสัสดีอำเภอนาหมื่น                        ๘.     สำนักงานวัฒนธรรมอำเภอนาหมื่น          ๙.  สำนักงานท้องถิ่นอำเภอนาหมื่น            ๑๐. สำนักงานสรรพากรเขตพื้นที่ อำเภอนาหมื่น    

๑๑. ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอนาหมื่น    ๑๒.          โรงพยาบาลนาหมื่น        

หน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่น

๑.         เทศบาลตำบลบ่อแก้ว        ๒.องค์การบริหารส่วนตำบลนาทะนุง     ๓.     องค์การบริหารส่วนตำบลปิงหลวง     ๔.     องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองลี

หน่วยงานรัฐวิสาหกิจ

               ๑.    หน่วยบริการไฟฟ้าอำเภอนาหมื่น            ๒.     ไปรษณีย์นาหมื่น

๒  ด้านเศรษฐกิจ

            อำเภอนาหมื่นมีรายได้ต่อหัวเฉลี่ยทั้งสิ้น   ๘,๖๐๐   บาท / คน / ปี

การเกษตรกรรม

            อำเภอนาหมื่นมีพื้นที่การเกษตรทั้งสิ้น  ๒๑,๖๐๘  ไร่  ครอบครัวการเกษตร จำนวน  ๒,๙๗๒  ครอบครัวสภาพการผลิตพืชเศรษฐกิจที่สำคัญแยกได้ดังนี้     ข้าวโพด   ถั่วเหลือง   มะขาม    มะม่วง    ข้าวนาปี    ฝ้าย

การพาณิชย์

            -  มีสถานบริการน้ำมันเชื้อเพลิงขนาดกลาง   จำนวน    ๒    แห่ง

            -  มีสถานบริการน้ำมันเชื้อเพลิงขนาดเล็ก ( มือหมุน ) จำนวน   ๑๖   แห่ง

            -  มีสหกรณ์จำนวน   ๑   แห่ง  ได้แก่  สหกรณ์การเกษตรอำเภอนาหมื่น

การศาสนาและศิลปวัฒนธรรม

            -  การศาสนา  ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ  ๑๐๐ %

            -  มีสถาบันหรือองค์กรทางศาสนา  วัด  ที่พักสงฆ์  จำนวน  ๑๕  แห่ง

            -  สภาวัฒนธรรมอำเภอ  จำนวน  ๑    แห่ง

            -  สภาวัฒนธรรมตำบล   จำนวน   ๔   แห่ง

การสาธารณสุข

๑)  มีการให้บริการด้านสาธารณสุข  โดยมีสถานบริการ  ดังนี้ 

            -  โรงพยาบาล  ขนาด   ๓๐   เตียง   จำนวน   ๑   แห่ง                            -  สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ   จำนวน   ๑   แห่ง                           -  สถานีอนามัยประจำตำบล      จำนวน  ๔   แห่ง                -  สถานบริการสาธารณสุขชุมชน  จำนวน   ๑   แห่ง 

๒)  อัตราการมีและใช้ส้วมราดน้ำ  ร้อยละ  ๑๐๐

๓)  หอกระจายข่าว   จำนวน   ๔๘   แห่งฃ

มีสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ   คือ

            ๑.   หมู่บ้านประมงปากนาย  ตั้งอยู่หมู่ที่  ๑๗  บ้านปากนาย   ตำบลนาทะนุง                                                             ๒.   น้ำตกนางกวัก  ตั้งอยู่หมู่ที่   ๕  บ้านวังน้ำเย็น   ตำบลเมืองลี

            ๓.     น้ำตกตาดหมอก  ตั้งอยู่หมู่ที่  ๑  บ้านน้ำอูน  ตำบลเมืองลี                                                                                  ๔.     วัดนาหวาย  หมู่ที่ ๘  บ้านนาหวาย  ตำบลบ่อแก้ว  ไปดูวิหารโบราณ และโบราณวัตถุมากมาย

            ๕.    วัดดอนมูล    บ้านดอนมูล  ตำบลนาทะนุง  ไปดูรูเปรต หรือรูหยาดน้ำโบราณ                                                    ๖.     วัดบ่อแก้ว  หมู่ที่ ๕  บ้านบ่อแก้ว  ตำบลบ่อแก้ว  มีพระธาตุบ่อแก้ว และวิหารที่เก่าแก่ มีพระเจ้าแก้ว

            ๗.    พระธาตุจอมแจ้ง  วัดพงษ์  บ้านปง  ตำบลบ่อแก้ว  ไปดูพระธาตุเก่าแก่และศักดิ์สิทธิ                                         ๘.    วัดปิงหลวง  บ้านปิงหลวง  ตำบลปิงหลวง  ไปดูตุงกระด้าง   และพระประธาน

๓  ด้านสังคม

ข้อมูลด้านการศึกษา

การศึกษา

              -  โรงเรียนระดับประถมศึกษา (อนุบาล - ป.๖)    ๑๔  แห่ง                       -  โรงเรียนระดับมัธยมศึกษา (ม.ต้น - ม.ปลาย)    ๒  แห่ง                    -  ขยายโอกาส   (อนุบาล - ม.ต้น)        ๒  แห่ง    

            -  ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กประจำหมู่บ้าน  จำนวน   ๑๖   แห่ง                           -  โรงเรียนพระปริยัติธรรม  ๑   แห่ง                                                     -  ศูนย์พระพุทธศาสนาวันอาทิตย์   ๒ แห่ง            -  สปช.             จำนวน     ๑๖      โรงเรียน

ระบบการศึกษานอกโรงเรียน

           -  ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาอำเภอนาหมื่น    ๑  แห่ง                   -  กศน.ตำบล      ๔   แห่ง                                                              -  ที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้าน    ๔๘   แห่ง

            -  ห้องสมุดประชาชน   ๑   แห่ง                                                                     -  ศูนย์การเรียนชุมชน   ๔   แห่ง

การรักษาความสงบเรียบร้อย

            -  มีสถานีตำรวจภูธรอำเภอ  ๑   แห่ง  คือ  สถานีตำรวจภูธรนาหมื่น

            -  มีป้อมยามตำรวจ   ๒   แห่ง

๔  ด้านโครงสร้างพื้นฐาน

การคมนาคม

การคมนาคมติดต่อระหว่างอำเภอและจังหวัด  รวมทั้งการคมนาคมภายในตำบลและหมู่บ้านมีรายละเอียดดังนี้

๑.            ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข  ๑๐๒๖  สาย  อ. เวียงสา -  นาหมื่น

๒.          ทางหลวงแผ่นดิน  สายบ้านนาทะนุง – ปากนาย   ๒๐   กิโลเมตร

๓.          ทางหลวงท้องถิ่น  สายบ้านต้อง – บ้านน้ำลีใต้  ๘.๕   กิโลเมตร

๔.          ทางหลวงชนบท    สายบ้านป่าเป้า – บ้านนาบอน   ๔   กิโลเมตร

๕.         ทางหลวงชนบท     สายบ้านหลักหมื่น – บ้านน้ำแขว่ง   ๓๐   กิโลเมตร

๖.           ทางหลวงชนบทในหมู่บ้าน  สายบ้านหลักหมื่น – บ้านนาหวาย – บ้านนายาง – บ้านป่าค่า  ๓  กิโลเมตร

๗.           ทางหลวงชนบทสายบ้านบ่อแก้ว – บ้านปง   ๘   กิโลเมตร

๘.           ทางหลวงชนบทสายบ้านนายาง – บ้านหัวทุ่ง  ๒   กิโลเมตร

๙.            ทางหลวงชนบทสายบ้านบ่อแก้ว – บ้านป่าแพะ – ดอยงาม – คำเรือง    ๔    กิโลเมตร

๑๐.        ทางหลวงชนบทสายบ้านหลักหมื่น   ๕๐๐   เมตร  -  ที่ว่าการอำเภอนาหมื่น

๑๑.        ทางหลวงชนบทสายบ้านนาทะนุง  -  สันติสุข   ๑   กิโลเมตร

๑๒.      ทางหลวงชนบทสายบ้านทุ่งศรี – บ้านสันติสุข   ๑   กิโลเมตร

๑๓.      ทางหลวงชนบทสายบ้านนาทะนุง – บ้านหัวทุ่ง   ๐.๕   กิโลเมตร

๑๔.      ทางหลวงชนบทสายบ้านหัวทุ่ง – ห้วยฮ้อ   ๐.๕   กิโลเมตร

๑๕.     ทางหลวงชนบทสายบ้านดอนมูล – บ้านห้วยนาย – บ้านสันป่าสัก   ๖   กิโลเมตร

๑๖.      ทางหลวงชนบทสายบ้านนาตอง  -  บ้านน้ำกึ๋น   ๓   กิโลเมตร

๑๗.     ทางหลวงชนบทสายบ้านห้วยนาย – บ้านน้ำกึ๋น   ๓   กิโลเมตร

๑๘.     ทางหลวงชนบทสายบ้านห้วยเลา – บ้านน้ำกึ๋น   ๓   กิโลเมตร

๑๙.      ทางหลวงชนบทสายบ้านนาหมอ – บ้านวังน้ำเย็น   ๓   กิโลเมตร

๒๐.    ทางหลวงชนบทสายบ้านนาหมอ   ๑   กิโลเมตร

๒๑.    ทางหลวงชนบทสายบ้านปิงหลวง -  บ้านน้ำทา   ๓   กิโลเมตร

๒๒.   ทางหลวงชนบทสายบ้านปิงหลวง – บ้านน้ำทา   ๒   กิโลเมตร

๒๓.    ทางหลวงชนบทสายบ้านหนองบัว – บ้านนาหวาย   ๒   กิโลเมตร

การโทรคมนาคมติดต่อสื่อสาร

๑.  ที่ทำการไปรษณีนาหมื่น                               จำนวน    ๑    แห่ง

๒.  การให้บริการติดต่อสื่อสารทางโทรศัพท์ทั้งโทรศัพท์บ้าน และโทรศัพท์เคลื่อนที่

๓.  การให้บริการผู้ใช้ไฟฟ้า สังกัดการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคจังหวัดน่าน   จำนวน   ๑   แห่ง

การสาธารณูปโภค

๑.  มีการประปาระดับอำเภอและตำบล   หมู่บ้าน   ดังนี้

            -  การประปาหมู่บ้าน   จำนวน     ๑๕    แห่ง

            -  การประปาภูเขา    จำนวน    ๔    แห่ง

๒.  แหล่งน้ำดื่ม – น้ำใช้ ประเภทอื่น ๆ

            -  บ่อน้ำบาดาล     จำนวน      ๓๖    บ่อ

            -  บ่อน้ำตื้น           จำนวน    ๔๗๕    บ่อ

๓.  แหล่งน้ำเพื่อการเกษตร

            -  แม่น้ำ    ๑    สาย

            -  ลำห้วย    ๓๔    ห้วย

            -  สระ   ๘๒   แห่ง

            -  ฝาย   ๒๘   แห่ง

ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ทรัพยากรดิน

เป็นลักษณะดินร่วนปนทรายมีเศษหินปะปนมากหน้าดินตื้นเนื่องจากพื้นที่ทั่วไปมีสภาพเป็นภูเขาเกิดจากการ  ชะล้างพังทะลายชองดิน  นอกจากนี้ยังมีการบุกรุกทำลายป่าเพื่อการเกษตรและการลักลอบตัดไม้เพื่อจำหน่าย

ทรัพยากรน้ำ

            โดยทั่วไปแหล่งน้ำธรรมชาติแห้งขอด   แม่น้ำสายใหญ่  ๑   สาย  และลำคลอง  ๔  สายหลัก  มีน้ำไหลตลอด   ๓   ฤดูกาล   ไม่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้เท่าที่ควร   เพราะอยู่ไกลจากแหล่งชุมชนและพื้นที่การ

เกษตร  ประกอบกับพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาจะต้องใช้งบประมาณจำนวนมากในการดึงน้ำจากแม่น้ำมาใช้ประโยชน์เพื่อการเกษตร

ทรัพยากรป่าไม้

อำเภอนาหมื่นมีพื้นที่ป่าไม้ที่สำคัญ   ได้แก่

            -  ป่าสงวนแห่งชาติห้วยสาลี -  ห้วยงวง   พื้นที่   ๑๓๕   กิโลเมตร

            -  ป่าสงวนแห่งชาติฝั่งขวาแม่น้ำน่านตอนใต้   พื้นที่   ๗๗๕   กิโลเมตร

            เนื้อที่ป่าทั้งหมด   ๙๑๐   ตารางกิโลเมตร   สภาพป่าโดยทั่วไปมีความอุดมสมบูรณ์   ประมาณ  ๘๐ %  ของพื้นที่ยังคงสภาพความเป็นป่า   และประสบปัญหาการลักลอบตัดไม้เพื่อการจำหน่ายจากผู้มีอิทธิพลจากจังหวัดใกล้เคียง  ร่วมมือกับบุคคลในพื้นที่รวมทั้งราษฎรว่างงานจากกรุงเทพมหานคร  เข้าไปบุกรุกทำกินในที่ป่าสงวนแห่งชาติเพิ่มขึ้นเพื่อทำไร่การเกษตรโดยเฉพาะปลูกข้าวโพดซึ่งมีราคารับซื้อค่อนข้างสูง

ศักยภาพและโอกาสของอำเภอ

            อำเภอนาหมื่นหากมองศักยภาพในภาพรวม   พอที่จะสรุปศักยภาพและปัจจัยที่เกื้อหนุนต่อการพัฒนาอำเภอในอนาคตได้   ดังนี้

๑.            สภาพพื้นที่ของอำเภอนาหมื่น  ๙๐ %  มีสภาพเป็นเขาซึ่งเป็นพื้นที่ที่เหมาะสมกับการเลี้ยงโคเนื้อ

๒.          พื้นที่ของอำเภอนาหมื่นมีเขตติดต่อกับจังหวัดอุตรดิตถ์ และ จังหวัดแพร่ซึ่งถ้าสามารถสร้างถนนติดต่อกันได้ใน   ๓   จังหวัด   จะทำให้ย่นระยะการเดินทางไปกรุงเทพฯ เกือบ  ๒๕๐  กิโลเมตร   อันจะส่งผลให้การคมนาคมขนส่งสินค้าและการเดินทางทั่วไปของจังหวัดน่านลดค่าใช้จ่ายลงไปมาก

๓.           ความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรป่าไม้และมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สำคัญ  คือ  หมู่บ้านประมงปากนาย   ที่ตั้งอยู่ท่ามกลางขุนเขาและเวิ้งน้ำเหนือเขื่อนสิริกิติ์ เป็นธรรมชาติสวยงาม

๔.           มีมะขามหวาน  มะม่วงเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของท้องถิ่นเป็นวัตถุดิบที่เพียงพอต่อการทำอุตสาหกรรมแปรรูปอาหาร

๕.          ประชาชนจำนวน   ๒,๘๕๙   ครอบครัว   จากทั้งหมด   ๓,๖๙๐   ครอบครัว   เลี้ยงไก่พันธุ์พื้นเมืองเหมาะกับการสนับสนุนให้เป็นการเลี้ยงเพื่อการค้าและเป็นอาชีพหลัก

๖.           กลุ่มแม่บ้านมีความรู้ความสามารถ  สามารถสนับสนุนให้ดำเนินอาชีพและผลิตสินค้าเพื่อส่งออกได้

๗.          มีกลุ่มบุคคลที่มีความรู้  ความสามารถในการเล่น  แสดงวัฒนธรรมพื้นบ้าน  ภาษาล้านนาและสามารถถ่ายทอดสืบต่อไป

๘.          ประชาชนมีความรู้ความสามารถในการอ่านออกเขียนได้

๙.           มีพื้นที่การขอใช้ประโยชน์โดยหน่วยงานของรัฐและพื้นที่เอกชนเหมาะสมเพียงพอแก่การลงทุนหรือจัดตั้งอุตสาหกรรมแปรรูปผลผลิตทางด้านการเกษตร

ข้อมูลทางด้านวัฒนธรรม

            ๑. สภาวัฒนธรรมอำเภอ  จำนวน  ๑   แห่ง มีคณะกรรมการบริหารงานสภาวัฒนธรรมอำเภอ

 จำนวน  ๓๐  คน มีการเลือกตั้งและจัดตั้งใหม่เมื่อวันที่      พฤศจิกายน   ๒๕๕๑     โดยมีตำแหน่งที่สำคัญคือ

                  -  นายนิคม  ใจทา                                  ประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอ

                  -  นายสมคิด  ปวนยา                             รองประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอ

                  -  นายเสวียน  ปันติ                               รองประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอ

                  -  ปลัดอำเภอหัวหน้างานปกครองอำเภอ                     รองประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอ

                 -  นายบรรเจิด  ติ๊บตุ้ย                             เลขาธิการสภาวัฒนธรรมอำเภอ และนายทะเบียน   

            ๒. สภาวัฒนธรรมตำบล  จำนวน   ๔   แห่ง  จัดตั้งใหม่เมื่อวัน  ๑๖ พฤศจิกายน   ๒๕๔๗  โดยมี

                -  นายกิติการณ์  สารเถื่อนแก้ว                        ประธานสภาวัฒนธรรมตำบลบ่อแก้ว

                -  นายเจนณรงค์  ศุภศิริ                                    ประธานสภาวัฒนธรรมตำบลนาทะนุง

               -  นายณฐพล  อมรทิพย์วงศ์                              ประธานสภาวัฒนธรรมตำบลปิงหลวง

               -  นายบรรเจิด  ศรีแก้ว                                     ประธานสภาวัฒนธรรมตำบลเมืองลี