ประวัติพระอาจารย์หลุย  จนฺทสาโร
 
     
 

พระอาจารย์หลุย จันทสาโร ท่านเป็นพระที่มีความมักน้อย ถ่อมตนเป็นนิสัย เมื่อพบเพื่อนสหธรรมิกของท่านผู้บวชก่อน แม้จะมีอายุน้อยกว่า แต่พระอาจารย์หลุย จันทสาโร จะคุกเข่าก้มลงกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์อย่างนอบน้อมอ่อนโยน จนกลายเป็นลักษณะเฉพาะของท่านพระอาจารย์หลุย จันทสาโร เดิมชื่อ วอ นามสกุล วรบุตร เกิดวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2444 ที่ตำบลกุดป่อง อำเภอเมือง จังหวัดเลย บิดาชื่อนายคำผ่อง วรบุตร มารดาชื่อนางกวย  วรบุตร มีพี่น้อง 3 คน พระอาจารย์หลุย จันทสาโร เป็นบุตรคนกลาง ได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุเมื่อ พ.ศ.2466 เป็นพระมหานิกาย 1 พรรษา ที่อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด ต่อมาท่านได้ขอญัตติเป็นธรรมยุติกนิกายที่จังหวัดเลย กับท่านพระครู อดิศัยคุณาธาร ได้พบกับพระอาจารย์บุญ ปัญญาวุโธ ได้ถวายตัวเป็นศิษย์ ในปี พ.ศ.2467 เพียง 9 พรรษา การภาวนามีอุปสรรค จึงขอญัตติใหม่ที่วัดโพธิสมภรณ์ อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี วันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ.๒๔๖๘ โดยมีท่านเจ้าคุณธรรมเจดีย์ (จูม พันธุโล) เป็นอุปัชฌาย์ และท่านพระอาจารย์บุญ ปัญญาวุโธ เป็นพระกรรมวาจาจารย์ หลังจากที่ได้ญัตติครั้งที่ 2 นี้ ท่านก็ยังคงอยู่กับพระอาจารย์องค์แรก คือ พระอาจารย์บุญ ปัญญาวุโธ ท่านได้พาพระอาจารย์หลุย จันทสาโร ไปกราบพระ อาจารย์มั่น ภูริทัตโต ที่วัดท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย และต่อมาได้พบกับพระอาจารย์เสาร์ กันตสีโล และเริ่มออกวิเวกไปทางจังหวัดเพชรบูรณ์ เลย อุดรธานี นครราชสีมา ร้อยเอ็ด ขอนแก่น สกลนคร หนองบัวลำภู จันทบุรี ปทุมธานี นครนายก สมุทรปราการ ชลบุรี หนองคาย ประจวบคีรีขันธ์ ความสมถะและชอบวิเวกของท่าน จึงเป็นที่ทราบกันดีในหมู่ศิษย์ทั้งหลายว่า พระอาจารย์หลุย จันทสาโร เป็นผู้อยู่ง่ายไปเร็ว สถานที่ที่ท่านจะทำความเพียรท่านจะพิจารณาสัปปายะเพียง 3 ข้อแรก คือ สถานที่ชวนให้ดูดดื่มในการภาวนา อากาศปลอดโปร่งดี บุคคลดี รู้กาล รู้สิ่งที่ควรประเคน ไม่เข้ามาวุ่นวายขณะทำความเพียร ส่วนเรื่องอาหารแทบไม่สนใจเลย เพียงบิณฑบาตได้ตามมีตามเกิดก็พอพระอาจารย์หลุย จันทสาโร มีลักษณะอ่อนน้อมถ่อมตน ที่ท่านได้รับการสั่งสอนจากพระอาจารย์บุญ ปัญญาวุโธ อาจารย์ของท่านว่าให้ปฏิบัติง่าย ๆ 4 ประการ คือ
1) ตื่นก่อนอาจารย์
2) นอนทีหลังอาจารย์
3) ฉันทีหลังอาจารย์
4) ฉันเสร็จก่อนอาจารย์
ท่านได้ปฏิบัติตามที่ท่านอาจารย์สอนและนำไปปฏิบัติกับพระผู้ใหญ่ ความอ่อนน้อมของพระอาจารย์หลุย จันทสาโร เป็นที่ยอมรับของบุคคลทั่วไปพระอาจารย์หลุย จันทสาโร ชอบอยู่ตามที่สงัดคือ ป่ารุกขมูล โคนไม้บ้าง ตามหุบเขาบ้างบนภูเขา ซอกลำธาร ในถ้ำ ตามสุสาน ป่าช้า ในที่ป่ารกชัฎบ้าง ตามลานหญ้า หรือผลานหินที่แจ้ง สถานที่ต่าง ๆ เหล่านี้ ท่านอยู่เนื่องด้วยเกี่ยวกับภาวนา พระอาจารย์หลุย จันทสาโร จะสรรเสริญการธุดงค์และเสนาสนะป่าอยู่เสมอไว้ว่า "เห็นต้นไม้ ภูเขา ป่าใหญ่ จิตใจตื่นเต้นด้วยสติทุกอิริยาบถ ทั้งวิเวกสงัด ด้วยไตรทวาร ประกอบด้วยภยัน อันตรายต่าง ๆ สะดวกแก่การภาวนา จิตใจถึงมรรคผลได้เร็วไม่มีนิวรณ์ตามรบกวน" จนถึงวันสุดท้ายท่านเป็นพระป่าอย่างแท้จริงที่ไม่ติดที่อยู่ พรรษาสุดท้าย พระอาจารย์หลุย จันทสาโร ได้อยู่ที่พักสงฆ์ กม.27 อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี กับที่พักสงฆ์หัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ก่อนที่ท่านจะมรณภาพ ได้ให้คติเป็นปัจฉิมโอวาทความว่า "ขอให้เร่งทำความเพียรทุก ๆ คน ที่อยู่ร่วมกันสามัคคีกัน กลมเกลียวกัน" ณ ที่พักสงฆ์หัวหิน ในวันจันทร์ที่ 24 ธันวาคม พ.ศ.2523 พระอาจารย์หลุย จันทสาโร ได้มรณภาพรวมอายุได้ 87 ปี
นับได้ว่า พระอาจารย์หลุย จันทสาโร เป็นผู้กตัญญู เคารพยกย่องพ่อแม่ครูบาอาจารย์ที่เมตตาสั่งสอนทุกรูป เช่น พระอาจารย์บุญ ปัญญาวุโธ พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาโม พระอาจารย์เสาร์ กันตสีโล พระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต และท่านพระอาจารย์หลุย จันทสาโร ได้รับการย่กย่องว่า เปรียบเสมือนเพชรบนยอดมงกุฎแห่งจังหวัดเลย หลังจากการพระราชทานเพลิงศพพระอาจารย์หลุย จันทสาโร ที่วัดพระศรีมหาธาตุวรมหาวิหาร เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ได้เก็บอัฐิธาตุไว้ที่พระเจดีย์ของวัดพระศรีมหาธาตุวรมหาวิหาร ต่อมาได้อัญเชิญอัฐิธาตุพระอาจารย์หลุยจันทสาโร มายังที่พักสงฆ์ กม.27 ดอนเมือง ในวันที่ 8 เมษายน พ.ศ.2538 คณะศิษย์ได้อัญเชิญอัฐิธาตุของท่านมายังวัดป่าสุทธาวาส อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร เพื่อเตรียมบรรจุไว้ในเจดีย์ (จันทสารเจติยานุสรณ์)
เจดีย์พิพิธภัณฑ์พระอาจารย์หลุย จันทสาโร
เจดีย์พิพิธภัณฑ์พระอาจารย์หลุย จันทสาโร ตั้งอยู่ที่วัดป่าสุทธาวาส อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร