วัดพระธาตุดุม
 
     
 

พระธาตุดุม
ประดิษฐานอยู่ที่วัดพระธาตุดุม หมู่ที่ ๑๓ บ้านธาตุดุม  ตำบลงิ้วด่อน  อำเภอเมืองสกลนคร
พระธาตุดุมเป็นสถาปัตยกรรมแบบปราสาทเขมร  (ขอม) สันนิษฐานว่าสร้างราวพุทธศตวรรษที่ ๑๕ - ๑๖ เป็นศิลปะแบบบาปวน พระธาตุดุมในปัจจุบันคงเหลือเฉพาะองค์กลาง ส่วนองค์ทางด้านทิศเหนือและองค์ทางด้านทิศใต้เหลือเฉพาะฐานเท่านั้น มีผู้รู้สันนิษฐานว่า เฉพาะองค์ที่อยู่ทางทิศเหนือและทิศใต้ยังสร้างไม่แล้วเสร็จ
โครงสร้างของพระธาตุนั้น ฐานก่อด้วยศิลาแลง ส่วนเรือนธาตุและยอดเฉพาะองค์กลางก่อสร้างด้วยอิฐ ด้วยวิธีเรียนอิฐแบบเฟลมมิชบอนด์ (Flemish Bond) คือวิธีเรียงอิฐตามหน้ายาว และหน้าตัดอยู่ในแถวเดียวกัน และแบบอิงลิชบอนด์ (English Bond) คือก่ออิฐด้วยวิธีเรียงหน้ายาวแถวหนึ่งและหน้าตัดแถวหนึ่งสลับกันไป วิธีการก่ออิฐด้วยวิธีการทั้ง ๒ แบบนี้จะไม่สอด้วยปูน  นับว่าพระธาตุดุมใช้วิธีการเรียงอิฐทั้งสองแบบผสมผสานกัน ส่วนประกอบพระธาตุดุมมีลวดลายและภาพจำหลักประดับตามส่วนต่างๆ ขององค์พระธาตุ  มีทับหลัง กรอบประตูหลอกส่วนใหญ่เป็นวัสดุที่ทำจากหินทราย
พระธาตุดุมมีลักษณะองค์พระธาตุเป็นรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส ตัวเรือนธาตุทำเป็นย่อมุมทั้ง ๔ มุมและที่ผนังของเรือนธาตุทางด้านเหนือ  ใต้ และตะวันตกทำเป็นซุ้ม มีประตูหลอกและเหนือประตูหลอกขึ้นไปเป็นทับหลัง 

ในปัจจุบันหลังจากได้บูรณะแล้วมีทับหลังอยู่ทางทิศเหนือเพียงด้านเดียวเท่านั้นเป็นลวดลายรูปสัตว์  ส่วนทางด้านทิศตะวันออกทำเป็นซุ้ม สันนิษฐานว่าเป็นที่ประดิษฐานสิ่งที่เคารพบูชา ส่วนยอดทำสอบเรียวป้านขึ้นไป เรียกว่าเครื่องบน ประกอบด้วยเชิงบาตรคล้ายพุ่มแต่ปัจจุบันได้พังทลายลง